Autor, Skënder (Bardh) NITAJ
Botoi, Gazeta "Bujku" ("Rilindja"), Prishtinë, 11 Qershor 1996
Saturday, April 11, 2015
Kujtesë, 24 Maj 1996 - Bardh Ukë Nitaj
Kujtesë, 24 Maj 1996 - Bardh Ukë Nitaj
1919 – Lindi Bardh Nitaj
---------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
Shpeshherë në faqet e kësaj rubrike janë përkujtuar shumë prej pishtarëve të historisë së kulturës shqiptare, të cilët u përpoqën dhe iu përkushtuan çështjes së përhapjes së gjuhës dhe të arsimit, në të gjitha trevat shqiptare.
Një prej përfaqësuesve të kësaj gjenerate është edhe veterani i arsimit nga Dranoci i Deçanit Bardh (Ukë) Nitaj.
Ai lindi në vitin 1919. I etur për dije nis rrugën e shkollimit fillimisht në Gjakovë, Sarajevë, Nish e deri sa përfundon Fakultetin Filozofik në Shkup ku diplomohet për Histori.
I vetëdijshëm se pa arsimimin e popullit s’ka perspektivë kombëtare, ai qysh në moshë fare të re nisi misionin e tij human e kombëtar dhe punoi për të deri në çastet e fundit të jetës. Karrierën e mësuesit e filloi për herë të parë në fshatin e lindjes në Dranoc me 1945 e më pas shërbeu sipas nevojës në Mulliq të Gjakovës, në Ponashec, në Gramaqel, në Irzniq, në Deçan etj.
Gjatë viteve 1943-45, Bardhi ishte pjesëmarrës në luftë si luftëtar i Brigadës së 25-të Shqiptare në Malësinë e Gjakovës. Për një periudhe gati tre vjeçare ai punon si kryetar i Këshillit Komunal të luftëtarëve të luftës çlirimtare të Deçanit, por duke rënë në kundërshtim me organet shtetërore dhe partiake për shkak te suprimimit të autonomisë së Kosovës, tërhiqet nga ky post.
Gjithmonë do të kujtojmë preokupimin e Tij për fatin e atdheut e të shkollës shqipe. Bardh (Ukë) Nitaj vdiq në dhjetor të vitit 1995 në vendlindjen e tij.
(Nga emisioni Kujtesë, TVSh, 24 maj 1996)
 |
| Bardh (Ukë) Nitaj (6 maj 1919 – 8 dhjetor 1995) |
Kujtesë, 14 Dhjetor 1994 - Mehmet Dermani
Kujtesë, 14 Dhjetor 1994 - Mehmet Dermani
1911 – Lindi Mehmet Dermani
---------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
Rrebeshet e kohërave shpeshherë rëndojnë më shumë në zona dhe krahina të veçanta. E tillë ishte edhe Plava e Gucia që padrejtësia e fuqive të mëdha i shkëputi nga trualli mëmë – Shqipëria. Rezistenca e popullsisë së këtyre zonave ka qenë e madhe dhe e vazhdueshme.
Mehmet Dermani – Gjonbalaj rrjedh nga një familje e varfër, por me tradita luftarake të Vuthajve të Gucisë. Ai lindi në vitin 1911. Në moshën 7 vjeçare u largua nga vendlindja si rezultat i dhunës së ushtruar nga forcat ushtarake të Malit të Zi. Shkollën fillore dhe të mesme Mehmeti i vazhdoi në Shkodër ku i përfundoi me rezultate të shkëlqyera. Pastaj vijon akademinë ushtarake të Romës, të cilën e përfundon po me rezultate të shkëlqyera.
Si në shkollën e mesme ashtu edhe në të lartën ai ra në kontakt me patriotë dhe figura përparimtare. Ishte ndër shokët më të ngushtë të poetit të madh Millosh Gjergj Nikollës – Migjenit, që në bankat në fëmijëri e gjersa vdiq.
Pas përfundimit të studimeve, punoi në fillim si sekretar komune në Pukë në vitet ’35-’36 dhe kryetar i komunës së Rahovecit në vitin 1938.
Pushtimin e Shqipërisë nga Italia fashiste e priti me indinjatë dhe u hodh në radhën e forcave që organizuan rezistencën. Që nga 7 prilli ai u hodh në radhët e forcave antifashiste të luftës. Ka qenë pjesëtar dhe një nga organizatorët e Konferencës historike të Bujanit, ku u morën vendime të rëndësishme për fatet e Kosovës dhe të Rrafshit të Dukagjinit.
Aspiratat dhe ëndrrat e tij pas luftës u shuan dhe u veniten pasi në pushtet erdhën komunistët, që në të gjitha mënyrat dhe mjetet sabotuan çështjen kombëtare e në veçanti atë të Kosovës.
Mehmeti, si shumë intelektual të tjerë, vihet në shënjestër të sigurimit të shtetit. Kështu, në vitin 1958 arrestohet dhe dënohet me akuzën bajate të agjitacionit e propagandës dhe që nga ajo periudhë e gjersa vdiq nuk iu ndanë burgjet dhe internimet. Mehmet Dermani, vdiq i torturuar në vitin 1986.
(Nga emisioni Kujtesë, TVSh, 14 dhjetor 1994)
 |
| Mehmet Dermani (31 janar 1911 – 25 prill 1986) |
Zbulohet pllaka në kullën e Tahir Kamer (Avdijaj) në Gramaçel
Në këtë kullë të Tahir (Kamer) Avdijaj, në vitin 1948 u hap shkolla e parë shqipe nëfshatin Gramaçel të Komunës së Deçanit, drejtori i parë i kësaj shkolle ishte Bardh Ukë Nitaj nga Dranoci i Deçanit.
Në këtë shkollë mësimet i vijonin nga klasa e parë në të katërtën. Ky ishte mbishkrimi i vendosur më një pllakë në kullën e Tahir (Kamer) Avdijajt, në fshatin Gramaçel të Deçanit, mbishkrim ky që u zbulua sot nga kryetari i komunës z. Rasim Selmanaj, drejtori i DKA-së z. Qazim Maloku dhe përfaqësuesi i fshatit Gramaçel, Bajram Agaj. Drejtori i shkollës së mesme të Ulët ”Drita” në Gramaçel, Ramë Kasumaj duke e falënderuar kryetarin e komunës për prezencën e tij në këtë ceremoni ku në të njëjtën kohë shënojnë edhe ditën e shkollës tha se vendosja e kësaj pllake në këtë kullë tregon se cila ishte lashtësia e shkollës shqipe në këtë anë.
Ndërsa kryetari i Komunës z. Rasim Selmanaj, në fjalën e tij tha se ky regjion në të gjitha kohërat dha shumë për lirinë e vendit por edhe në luftën e fundit u dëshmua ku pikërisht nga ky fshat kishte djem që te parët iu përgjigjen radhëve të UÇK-së për t’i dal zot vendit e kjo ditë e sotme për ju këtu është një shënim për brezat e ardhshëm dhe për këta nxënës se ky vend ka traditë, ka kulturë dhe ka vlera që ka ruajtur nder shekuj. Edhe drejtori i DKA-së, z. Qazim Maloku, falënderoi drejtorin e shkollës, mësimdhënësit, nxënësit dhe prindërit për një organizim të tillë dhe zbulimin e kësaj pllake në kullën e Tahir (Kamer) Avdijajt. Ky shënim i kësaj date është përmbyllur më një program të pasur kulturor të përgatitur nga vet nxënësit e kësaj shkolle.
Gramaçel, 17 maj 2013
Marrë nga linku:
Gramaçel, 17 maj 2013
Marrë nga linku:
Një erudit shqiptar që iu kushtua çështjes shqiptare
Nga Myftar Fana
(kushtuar patriotit të shquar Mehmet Dermani - Gjonbalaj)
Sunday, January 11, 2015
Hollokausti në Ditën e Kurban Bajramit
Fletëza të një ditari
Holokausti në Ditën e Kurban Bajramit
“...
Kosova po hyn në ditët më të vështira të historisë së saj. Megjithatë, sot
është dita e parë e pranverës!” Këto ishin fjalët e fundit që i shkrova në
fletoren e shënimeve të mia “Kujtesë”, më 21 mars 1999, e diel. Tani më, kjo
fletore nuk ekziston, është djegur, por kujtesa për ato ditë është e
freskët!...
Paraditja
e 25 marsit do të jetë më e qetë, si dhe një rast i mirë për të parë e dëgjuar
se çfarë kishte ndodhur një natë më parë. Nga lagja e Kapeshnicës filluan të
evakuohen shumë njerëz për në lagje tjera të qytetit që konsideroheshin paksa
më të ‘sigurta’. Zaten granatimet e një nate më parë të kësaj lagje dhe largimi
i atyre pak familjeve serbe nga kjo pjesë, ishin arsye të mjaftueshme për t’u
bërë ky evakuim. Edhe unë me familjen time u zhvendosëm në lagjen e afërt të
Puhocit. Këtë ditë, shumë pak shqiptarë dolën në punë, kurse furnizimi me artikuj
të ndryshëm ishte i çrregulluar. Nata e dytë ishte pakëz më e qetë, së paku në
atë pjesë ku ishim ne.
Edhe
dita e premte do të kalojë në shenjë të përpjekjeve të qytetarëve për gjetjen e
ndonjë strehimi më të sigurt, jo nga frika e bombardimeve të NATO-s, por nga
droja e granatimeve serbe apo edhe e ekzekutimeve të atypëratyshme. Në disa
lagje periferike të Pejës, si në Qyshk apo Dardani, kishin ndodhur shumë
arrestime të të rinjve shqiptarë. Çdo informacion për ndodhitë brenda për
brenda qytetit, njerëzit e shkëmbenin nëpërmjet telefonit, ani pse lidhjet ishin
mjaft të ngatërruara. Pra, në rrugë mund të dilnin vetëm të punësuarit në
ndërmarrje shtetërore dhe ndonjë grua apo i moshuar, sa për të blerë gjëra
ushqimore, qe megjithatë edhe në këtë ditë gjendeshin disi apo shkëmbeheshin në
mes familjeve fqinje. Kurse serbët dhe malazezët, të trimëruar me armatimet
personale dhe me parakalimet e pandërprera të paramilitarëve të Arkanit, në
kohën e bombardimeve të NATO-s, me nguti i mësynin vend strehimoret shtetërore
(publike), menjëherë pasi që lëshohej alarmi i rrezikut nga ajri.
E
shtuna e 27 marsit do të jetë mjaft e kobshme, serish për Kapeshnicën, që siç
edhe mund të paramendohej do të ishte gjithmonë në shënjestër të sulmeve serbe.
Granatimet e shtëpive të kësaj lagje filluan që në orët e para të paradites dhe
atë, pandërprerë deri pas mesit të ditës. Të gjitha këto djegie mund t’i
shihnim edhe ne nga lagja e Puhocit. Tymi kishte kapluar qiellin, kurse era e
shkrumbit kundërmonte. Shumë kohë do të më mbetet në kujtesë ajo pamje e
trishtuar e Kapeshnicës, të cilën e kishin kapluar flakët. Një shi i lehtë i
asaj pasditeje, sikurse donte të fikte atë zjarr ferri apo të lante atë gjak të
kuq të shqiptarëve, që derdhej vetëm se ishte i tyre. Oh, Zot! Sa fëmijë e pleq
apo të sëmurë do të kenë mbetur nën ato gërmadha? Sa të pafuqishëm e ndjeja
veten! Si është e mundur që njeriu ta përballojë tërë këtë tmerr?... Djegie,
vrasje, shkatërrime, ka pasur atë ditë edhe nëpër disa lagje e pjesë tjera të
qytetit, e në veçanti ishte djegur e shkatërruar Çarshia e Vjetër e Pejës!...
E
diela e 28 marsit 1999 do të mbahet në mend gjatë në kujtesën e rreth 100 mijë
qytetarëve të Pejës. Kësaj radhe në Ditën e Kurban Bajramit, kurban do të bëhen
shqiptarët. Pothuajse në të njëjtën kohë, në paraditen e asaj dite, do të
filloi dëbimi i dhunshëm i shqiptarëve nga shtëpitë dhe banesat e tyre, nga
forca të shumta serbe – ushtarë, policë, paramilitarë e serbo-malazez lokal të
mobilizuar. Kështu deri në orët e mesditës, pothuajse nuk kishte mbetur njëri
nëpër shtëpi, pos ndonjë të moshuari apo të sëmuri rëndë, të cilët në pamundësi
t’i bashkëngjiteshin grumbujve të njerëzve, kishin mbetur nën mëshirën e të
pamëshirshmëve. Edhe unë bashkë me familjen time, në mesditë, iu bashkëngjitëm
rreshtit të pafund të njerëzve, pasi më parë na nxorën nga shtëpia, ushtarë e
paramilitarë të shumtë serb. Nuk arritëm të marrim as gjërat më elementare me
vete. Aty ku ndonjë derë oborri rastisej e mbyllur, pasonin goditjet e
pakontrolluara nga rafalët e automatikëve. Kështu, siç do të dëgjohet më vonë,
shumë veta kishin gjetur vdekjen në oborret dhe shtëpitë e veta, ngase ishin
ekzekutuar posa ishin vërejtur. Sidomos shumë shqiptarë ishin vrarë në lagjet
periferike të qytetit.
Kështu,
të gjithë qytetarët shqiptarë të Pejës, forcërisht u grumbulluan në qendrën e
korzosë së qytetit. Forca të shumta policore e ushtarake serbe, mbanin të
rrethuar e në shënjestër masën e njerëzve, përderisa tymi e flaka dilte nga
shumë shtëpi e banesa të shqiptarëve. Kisha dëgjuar për Holokaustin, tani atë e
përjetonim. Thoshin se do të na dërgonin në drejtim të Deçanit. Sigurisht që do
të na dërgonin për në Shqipëri. Më kujtohej ajo ‘marrëveshja xhentëlmene”
jugosllave-turke, për depërtimin e shqiptarëve për në Turqi!?...
Aty
rreth orës 14 do të filloi edhe ngarkimi i autobusëve dhe kamionëve të mëdhenj,
me shqiptarë, për t’i t’filluar për jashtë Kosovës. Po them kështu, pasi që
askush nga njerëzit në turmë nuk e dinte saktësisht se ku do t’i shpinin.
Derisa autobusët dhe kamionët e parë të mbushur plot e përplot me shqiptarë u
nisën për në “rrugën e ferrit”, të tjerët këtë “kënaqësi” që do t’iu ofronte ky
“ekskursion” i dhunshëm, do ta pritnin për më vonë. Deri në orët e vona të
mbrëmjes pothuajse do të jetë depërtuar gati gjysma e qytetarëve. Ishte kjo një
natë e ngjashme me natën e parë të varrit. Qyteti ishte pa drita, me përjashtim
të ndriçimit që sillnin flakët e shtëpive që digjeshin rreth e përqark nga
piromanët serbë. Kështu, kishte kaluar mesnata, e njerëzit e mbetur pritnin se
kur do t’iu vijë radha për rrugëtim. Derisa pjesa tjetër e botës sigurisht që
në këtë kohë ishin të fjetur, në korzonë e Pejës qëndronin të zgjuar “së
bashku”, xhelatët dhe viktimat!... Dikur, rreth orës 2 të pasmesnatës,
sigurisht për shkak të bombardimeve të NATO-s, që edhe mund të dëgjoheshin diku
në largësi, u bë ndërprerja e këtij depërtimi, dhe të gjithë të mbeturit u
dërguan në palestrën e sporteve, që është në afërsi të kazermës ushtarake në
hyrje të Pejës nga drejtimi i Deçanit. Nata e kaluar këtu, ishte kulmi i
përjetimeve për këtë ditë, e që do të kujtohet gjatë nga qytetarët pejanë!...
Të
nesërmen, masa e njerëzve filloi ta braktisë palestrën, dhe meqë depërtimi
ishte ndërprerë, që sipas një polici lokal serb ishte bërë në shenjë të
“vullnetit të mirë” të regjimit serb, njerëzit filluan të shpërndaheshin kush
ku mundej nëpër qytet. Por, pasojat e një dite më parë, ishin më se të dukshme.
Qyteti ishte boshatisur nga pothuaj se gjysma e qytetarëve, njerëzit ishin
ndarë nga familjarët e vet duke mos ditur as nga ishin dërguar, shumëkush
kishte humbur më të dashurit, kurse shumë sish nuk kishin as ku të ktheheshin,
ngase shtëpitë e tyre ishin shndërruar në gërmadha ose akoma villnin tym nga
zjarri i granatave serbe. Peja ishte shndërruar për një kohë të shkurtër në një
qytet fantazmë. Qyteti i tregtisë, ishte shndërruar në një oazë të plaçkitësve
serbo-malazezë, të ndihmuar nga romë të shumtë. Pra, jeta në Pejë kishte
vdekur, kurse shqiptarët e mbetur ngjanin me kufoma të gjalla!... Unë dhe
familja ime, që gjithë këtë dramë e përjetonim njëlloj si të tjerët, u kthyem
në lagjen e Puhocit. Lagja ishte shkretuar, kurse përpos familjes sonë kishin
mbetur edhe dy-tre familje të tjera shqiptare. U kthyem për ta kaluar edhe një
natë, ashtu në ankth, në vatrën tonë, në Kosovën tonë të shtrenjtë!...
Sepse,
ditën tjetër, më 30 mars, e martë, sërish do të detyrohemi ashtu nën kërcënimin
e armatosur, të lëshojmë shtëpinë. U nisëm ashtu nëpërmes egërsirave serbe dhe
së bashku me një grup prej dhjetëra njerëzish, t’filluam rrugën tejet të gjatë
e të mundimshme, në këmbë, për në drejtim të Malit të Zi. Diku rrugës së
asfaltuar, takonim edhe grupe tjera të vogla njerëzish, që ishin nisur me të
njëjtin qëllim, largimin nga barbaria serbe. Ashtu duke ecur, errësira e natës
do të na zë në afërsi të postbllokut famëkeq të Savinavodës. Për fatin tonë të
mirë, së bashku me një grup të vogël njerëzish që tashmë ishin shndërruar në
refugjatë, hasëm në një rimorkio të një traktori të braktisur ashtu përbri rrugës
së asfaltuar në të cilën do ta kalojmë natën, ashtu duke u dridhur nga të
ftohtit e nga shiu, si dhe nga frika e bandave paramilitare serbe që silleshin
vërdallë gjatë tërë natës. Ishte kjo nata, kur NATO-ja hodhi bombat e para mbi
caqet serbe në Pejë, dridhjet e të cilave mund t’i dallonim edhe ne nga ato
lartësi të bjeshkëve ku gjendeshim. Ishte kjo nata, kur ne nuk dinim asgjë më,
për fatin e pjesës tjetër të familjes, të cilët kishin mbetur diku nëpër Pejë.
Ishte kjo nata, kur në një rimorkio traktori, njerëz të panjohshëm, deri
atëherë me fate të ndryshme, ishin bashkuar, që vetëm Zoti e di se si dhe pse,
për t’i puqur fatet. Ah, fatet tona!... Shumë mendime atë natë më kanë
shoqëruar. Kujtime të së kaluarës, sepse perdja e së ardhmes kishte rënë!...
Por,
një dritë në fund të tunelit, do të ndriçojë edhe rrugën tonë. Zoti, edhe kësaj
radhe ishte i mëshirshëm ndaj nesh, dhe të nesërmen, më në fund arritëm, ashtu
të lodhur e të rraskapitur, e përmbi të gjitha të mërzitur, të kalojmë kufirin
kosovarë-malazez, në Kullë të Rozhajës!...
Skënder Nitaj, mars-prill 1999, Pejë
Wednesday, January 7, 2015
Halit Asllani - Ra heroikisht në mbrojtje të fshatit
Autor: Skënder Nitaj, E premte, 28 maj 1999, Gazeta “Rilindja”,
Tiranë
 |
| Halit Asllani (1961-1998) |
Të shumtë janë
ata djem të Kosovës, qe u flijuan për lirinë e saj, për këto dy vjet lufte. Njëri
ndër ta është Halit Asllani nga Brovina e Gjakovës. Haliti, ra heroikisht në
mbrojtje të fshatit një vit më parë, në një përleshje të zjarrtë me hordhitë
çetnike serbe. Halit Allani, u lind më 18 mars 1961 në fshatin Brovinë te Rekës
së Keqe. U rrit në një familje të madhe fshatare, e cila kryesisht merrej me
bujqësi e blegtori. Haliti, shkollën fillore e kreu në Molliq, kurse të mesmen
në Ponashec e Gjakovë. Studioi në Fakultetin Ekonomik në Prishtinë.
Fillimi i luftës
në Kosovë, Halitin e kishte gjetur të gatshëm t’i bashkohej rezistencës së
armatosur të popullit shqiptar të Kosovës kundër forcave okupuese serbe, të
prirë nga Ushtria Çlirimtare e Kosovës. Në fund të prillit ’98, fronti i luftës
ishte përhapur edhe në rajonin e fshatrave te Rekës së Keqe, të komunës së
Gjakovës. Të ndodhura në brezin kufitar Kosovë-Shqipëri, këto fshatra edhe do të
jene cak i sulmeve të pandërprera të forcave serbe. Halit Asllani me shumë bashkëfshatarë
të vet, do të vetorganizohen në mbrojtje të fshatit, fillimisht duke bërë roje,
natë e ditë. Haliti ishte ndër organizatorët kryesorë të këtij vetorganizimi
dhe të kësaj vetëmbrojtje të fshatit. Ofensiva e fund majit e ndërmarrë nga
forcat serbe, kundër fshatrave të Deçanit e të Junikut, nuk do të kursejë as
fshatrat e Rekës së Keqe.
Flakët e luftës
shumë shpejt do t’i afrohen edhe fshatit Brovinë. Në të gdhirë të ditës së
premte, më 29 maj 1998, kishin filluar granatime të fuqishme nga shumë
pozicione serbe, edhe kundër fshatit të vogël te Brovinës. Këto granatime,
Halitin e kishin gjetur duke bërë roje nate në fshat. Me shpejtësi, kishte
organizuar evakuimin e popullatës civile për në drejtim të Nivokazit, Dobroshit
e fshatrave të tjera më pak të rrezikuara. Në të njëjtën kohë, nga drejtimi i
Ponashecit, fshatit Brovinë ia kishin mërsyer ekspedita ndëshkuese serbe e përberë
nga konvoje tankesh, autoblindash e mjete të tjera ushtarako-policore. Haliti
bashkë me disa shokë të tij, kishte zënë pozicionet mbrojtëse në hyrje të
fshatit.
E madhe, kishte
qenë rezistenca e Halit Asllanit në atë ditë të premte maji. I ndihmuar edhe
nga shokët Ali Jaha e Zenel Asllani nga Brovina, e Florim Sadria nga Berjaha,
si dhe nga vëllai Ramiz Asllani, Haliti ishte përballur me armikun për shumë orë.
Në luftimet ballë për ballë, Haliti , me një heroizëm e shkathtësi të paparë,
me zemrën e luanit e me minahedhësin e tij të krahut, ishte vërsulur mbi tanket
serbe, duke i shkatërruar apo neutralizuar shumë prej tyre. Haliti, kështu,
ishte vënë në mbrojtje të fshatit dhe bashkëfshatarëve të tij, përderisa këta
evakuoheshin nga fshati për në zona pak më të sigurta, për t’i ikur kështu barbarisë
serbe. Pas disa orë luftimesh të pabarabarta, Haliti plagoset për vdekje, nga
një predhë e armikut. Tanimë fshatarët ishin evakuuar nga fshati. Vëllai Ramizi
dhe shokët e tjerë, arrijnë të tërhiqen së bashku me Halitin e plagosur rëndë,
deri në fshatin e afërt, në Nivokaz.
Ashtu siç ishte
sypatrembur në betejë, ashtu i patrembur Haliti mbylli sytë përgjithmonë, duke lënë
pas vetes amanetin për vazhdimin e luftës deri në çlirimin përfundimtar të Kosovës.
Halit Asllani, luftoi dhe u flijua për Kosovë, me dëshirën dhe shpresën, qe një
ditë Haliti i vogël, që u lind gjashtë muaj mbas vdekjes së të atit, të rritet
i lirë në trojet e veta.
Subscribe to:
Posts (Atom)